Vanaf de komst van het vliegtuig is er reclame gemaakt voor de luchtvaart. Aanvankelijk alleen om publiek te lokken voor het bezoeken van luchtshows later voor het verleiden tot het maken van vluchten. Posters waren daarbij een verleidingsinstrument bij uitstek met opvallende contemporaine ontwerpen waarbij invloeden van futurisme, Art Deco en surrealisme niet werden geschuwd. In het boek British Aviation Posters. Art, Design and Flight dat in juli 2012 bij uitgever Lund Humphries verschijnt, kunnen we kennismaken met beroemde posterontwerpen van onder andere Ben Nicholson, Edward McKnight Kauffer, F.H.K. Henrion, Gabby Schreiber, Robin Day, Abram Games, Hugh Casson en Frank Wootton.

Wie geboren is met een sterke drang tot optimisme, ziet in de eerste foto's van Peter Bialobrzeski's The Raw and the Cooked de vindingrijkheid en overlevingsdrang van de mens in een Aziatische metropool. Pal langs een spoorlijn in Manilla hebben de allerarmste inwoners hun behuizing uit schroothout en afgedankte golfplaten opgebouwd. Op provisorische balkons staart een deel van de bevolking voor zich uit terwijl een ander deel van de inwoners langs het spoor op al even provisorische tafels onduidelijke werkzaamheden verricht. Met een overdreven gevoel voor romantiek zou je aan deze scène Dickensiaanse kwaliteiten kunnen toeschrijven. Maar hoe je het ook wendt of keert, het is en blijft armoede. De laatste bladzijden van het boek tonen een heel ander grootsteeds Azië. Hagelnieuwe en ongetwijfeld van alle mod cons voorziene woonflats vormen een eindeloos monotoon patroon in de buitenwijken van de stad. Hier lijkt de armoede voorgoed verdreven te zijn.

Het Nederlandse fotoboek staat internationaal in hoog aanzien en wordt nog steeds geroemd. Hoog tijd om eens uitgebreid het licht op het Nederlandse fotoboek te laten schijnen en de enorme rijkdom en allure van het Nederlandse fotoboek te tonen, toegankelijk voor een breed publiek. Het Nederlandse fotoboek, dat in maart 2012 bij NAi Uitgevers zal verschijnen, beschrijft voor het eerst de jonge geschiedenis van het fameuze Nederlandse fotoboek. Samenstellers Rik Suermondt en Frits Gierstberg kozen ruim 120 van de belangrijkste Nederlandse fotoboeken en plaatsten ze in de context van fotografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Aansluitend vindt van 10 maart tot en met 20 mei 2012 een tentoonstelling plaats in het Nederlands Fotomuseum Rotterdam.

Naar aanleiding van de overzichtstentoonstelling van het vroege werk van Cindy Sherman in het Museum of Modern Art (New York) van 26 februari tot en met 26 juni 2012, verschijnt bij uitgeverij Hatje Cantz het boek Cindy Sherman. The Early Works, 1975-1977 Catalogue Raisonné. In het boek vinden we niet de bekende Untitled Film Stills (1978-1980) terug maar wel het werk dat ze als studente in Buffalo van 1975 tot 1977 maakte. Ook toen al maakte ze veelvuldig gebruik van verkleedpartijen voor een bijna volledige transformatie.

Neo Rauch is niet alleen een begenadigd schilder maar ook een sterke graficus. Zijn surrealistische taferelen vermenigvuldigt hij regelmatig met behulp van steendruk. Onlangs schonk Rauch zijn volledige grafische oeuvre vanaf 1993 aan zijn geboorteplaats Aschersleben (Duitsland). Ter gelegenheid daarvan verschijnt binnenkort bij uitgeverij Hatje Cantz het boek Neo Rauch: The Graphic Work, 1993-2012 met daarin een overzicht van alle grafiek die Rauch tot nu toe heeft gemaakt. Dat boeken over Neo Rauch in goede handen zijn bij Hatje Cantz, bewees de uitgever al eerder met (het nog leverbare) Neo Rauch. Paintings.

Wie psychedelische kunst ziet, wordt meteen teruggeworpen in de jaren zestig. Des te verbazingwekkender dat er niet eerder een groot overzichtswerk over deze kunstvorm en de makers ervan is verschenen, tot volgende maand wil dat zeggen. Want dan verschijnt bij uitgeverij Damiani het boek Electrical Banana: Masters of Psychedeilc Art. Daarin volop aandacht voor deze internationale stroming en makers als Marijke Koger (de Nederlandse kunstenares die verantwoordelijk was voor de kleding van de Beatles), Mati Klarwein (die de albumhoes voor Miles Davis' Bitches Brew heeft geschilderd), Heinz Edelmann (die verantwoordelijk was voor de vormgeving van de film Yellow Submarine) en vele anderen.

Voor het eerst verschijnt in de Verenigde Staten een overzichtscatalogus van het werk van fotografe Rineke Dijkstra: Rineke Dijkstra: A Retrospective. Het boek verschijnt naar aanleiding van de gelijknamige tentoonstelling in het Guggenheim. Uiteraard besteden de auteurs aandacht aan Dijkstra's bekende serie Beach Portraits (1992-2002) maar ze laten de lezer ook kennimaken met haar recente werk waaronder video installaties.

Deze maand verscheen de omvangrijke monografie over grafisch vormgever Saul Bass: Saul Bass. A Life in Film & Design. Hij kreeg de meeste bekendheid door zijn posterontwerpen voor onder andere Alfred Hitchcock's Vertigo en and Otto Preminger's The Man with the Golden Arm. Bass was ook verantwoordelijk voor enkele bekende bedrijfslogo's zoals die van Minolta, United Airlines en AT&T Bell System en verwierf faam door zijn title sequence's van talloze films. Het boek verscheen bij Laurence King Publishing.

Met een oog voor schoonheid en een filmische enscenering weet fotograaf Marc Lagrange al meer dan twintig jaar vrouwen op een uiterst betoverende manier vast te leggen. Binnenkort verschijnt bij uitgeverij Lido het vierde boek over het werk van deze Antwerpse topfotograaf: Marc Lagrange. XXML. Het boek verschijnt eveneens in een gelimiteerde en gesigneerde oplage van 500 stuks met een formaat van maar liefst 50 x 70 cm!

Het Depot in Wageningen heeft een collectie van 26 beelden van de Nederlandse beeldhouwster Eja Siepman van den Berg die permanent tentoongesteld worden in het huidige pand, villa Hinkeloord. Voor zover bekend is er in Nederland nooit eerder een vaste museale tentoonstelling geweest voor een beeldhouwer bij leven. Deze omvangrijke collectie bronzen en marmeren beelden is in overleg met de beeldhouwster samengesteld en geeft een representatief overzicht van haar werk. Ter gelegenheid van dit heugelijke feit verscheen bij uitgeverij De Kunst het boek Eja Siepman van den Berg door Bieke Van Der Mark en Huub Mous. De tentoonstelling en het boek mogen gezien worden als een ode aan het monumentale en tijdloze werk van Eja Siepman van den Berg.

De verkiezing van Sam Drukker tot kunstenaar van het jaar 2011 is een goede indicatie van de kwaliteit van zijn werk en de populariteit van de kunstenaar. 'Hij is een veelzijdig kunstenaar die de mens in al zijn kwetsbaarheid en kracht op briljante wijze weet te portretteren', aldus de vakjury die samen met het publiek verantwoordelijk is voor de keuze.
Sam Drukker schildert intuïtief, niet vanuit een vastomlijnd idee. Als ondergrond gebruikt hij 'levend materiaal', zoals hij het noemt: hout, dekzeil, postzakken, materialen met een geschiedenis waarop de elementen vat hebben gekregen. Ze zijn onderdeel van de unieke stijl van de kunstenaar. In combinatie met zijn altijd herkenbare manier van schilderen, waarin brede, virtuoos geschilderde partijen worden afgewisseld met schetsmatige, soms flinterdunne gedeelten die de ondergrond vrijwel onbedekt laten. De tentoonstelling in Museum Flehite is aanleiding voor de nieuwe monografie Een dunne huid die onlangs verscheen bij WBOOKS.

Op de rug van het nieuwste boek van fotograaf Thijs Heslenfeld staat de dreigende tekst Au! Er tikt een tijdbom in het Surinaamse oerwoud. Het zou de inleiding kunnen zijn van een moraliserend fotoboek over teloorgang van de natuurlijke schoonheid van Suriname. Gelukkig is dat het niet. Ondanks dat er genoeg redenen zijn om met een kritische blik de fotocamera te richten op alle misstanden van het land, heeft Heslenfeld zich laten leiden door zijn nieuwsgierigheid en onbevangenheid. Het boek is er des te krachtiger van geworden want met de prachtige beelden die hij heeft weten te vangen, is het volstrekt duidelijk wat voor unieks er verloren dreigt te gaan.

Ellsworth Kelly beschrijft de dertig houten sculpturen die hij in de periode van veertig jaar heeft gemaakt. Van 1958 tot en met 1996 heeft hij aan de voor hem kenmerkende totems gewerkt. Zijn houten beelden maken in omvang slechts een klein deel uit van zijn oeuvre en zijn relatief onbekend ten opzichte van zijn metalen beelden maar doen kwalitatief niet onder voor zijn andere meer bekende werk. Het boek Ellsworth Kelly. Wood Sculpture dat onlangs verscheen bij MFA Publications geeft voor het eerst een totaaloverzicht van dit bijzondere werk.

Het is meer dan tien jaar geleden dat een overzicht van het werk van Marijke van Warmerdam in Nederland is getoond. Museum Boijmans Van Beuningen toont dit najaar een grote overzichtstentoonstelling van haar breed georiënteerd oeuvre. De tentoonstelling is samengesteld door gastconservator Jan Debbaut, voormalig directeur Collecties van Tate Modern in Londen. Marijke van Warmerdam staat vooral bekend om haar korte film-loops. De Bodon zaal is ingericht met grote projecties van binnen haar oeuvre inmiddels klassieke films zoals 'Handstand' (1992), 'Skytypers' (1997) en 'Le retour du chapeau' (1998). Naast nieuwe werken die Van Warmerdam speciaal voor de tentoonstelling in Museum Boijmans Van Beuningen heeft gemaakt, zijn fotowerken, sculpturen en beschilderde film-stills op doek te zien. Bij de tentoonstelling verschijnt de rijk geïllustreerde catalogus 'Close by in the distance', uitgegeven door Verlag der Buchhandlung Walther König, met essays geschreven door Maarten Doorman, Philippe-Alain Michaud, Fiona Bradley en Michaela Unterdörfer, aangevuld met bij elk werk annotaties van Kees van Gelder.

Steendrukkerij de Jong & Co in Hilversum (1911-1994) verwierf in de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw naam als ontwerpersdrukkerij. Ontwerpers als Otto Treumann, Dick Elffers, Jan Bons, Wim Crouwel en Gerard Wernars experimenteerden daar aan de persen met de offsettechniek. De hoge kwaliteitsnormen maakten het bedrijf geliefd bij tientallen ontwerpers, vooral reclame- en affiche-ontwerpers. Met de verrassende kantine-tentoonstellingen (1954-1972) en de experimentele serie Kwadraat-Bladen (1955-1974) plaatste het bedrijf zich in het middelpunt van het culturele circuit. Overmorgen vindt de presentatie plaats van het boek Grafisch Geluk, steendrukkerij de Jong & Co 1911-1994, vrijplaats voor ontwerpers door Bas van Lier. Het boek vol foto's en afbeeldingen van bijzonder grafisch werk, beschrijft de rol van de steendrukkerij en de invloed die het bedrijf had op vormgevers en illustratie-kunstenaars in het hele land. Het boek verschijnt bij Lecturis. Het onderzoek naar steendrukkerij de Jong & Co is ook de aanleiding geweest voor het organiseren van de tentoonstelling 100 jaar Nederlandse grafische vormgeving die van 22 oktober 2011 tot en met 5 februari 2012 te zien is in Museum Hilversum.

Volgende maand verschijnt bij WBOOKS een nieuw boek over Gispen van de hand van twee experts: Andre Koch, Sylvia van Schaik. In het rijk geïllustreerde Gispen komen zowel het bedrijf, haar ontwerpers en producten over het tijdvak 1916-1990 aan bod met veel niet eerder gepubliceerde afbeeldingen. In 2011 viert Gispen haar 95-jarig jubileum.

Wie aan kathedralen denkt, heeft al snel de imposante, Europese godshuizen uit de gotiek voor ogen. Bij uitgeverij Hatje Cantz verschijnt in november een boek over een kathedraal waar u waarschijnlijk niet aan dacht: The Cathedral of Christ the Light in Oakland (Verenigde Staten). Deze in de eenentwintigste eeuw verrezen kathedraal vervangt de historische St. Francis de Sales Cathedral die in 1989 door een aardbeving werd verwoest. De nieuwe door Craig W. Hartman von Skidmore, Owings & Merrill LLP (SOM) ontworpen kathedraal verbindt oudchristelijke symboliek met een hedendaags ontwerp en hedendaagse materialen als glas, hout en beton. Echt spectaculair is de achttien meter hoge beeltenis van Jezus die overdag van binnen en 's avonds van buiten te zien dankzij de 94.000 in aluminium geperforeerde lichtpunten.

Het Donetsbekken, ook bekend als de Donbass, gelegen in het oosten van de Oekraïne is of misschien beter gezegd was, een economische bloeiend gebied met veel steenkool. Ten tijde van de Sovjet-Unie omvatte het zo'n 60.000 km². Maar na de val van de Sovjet-Unie zijn meer dan de helft van kolenmijnen gesloten. Fotograaf Alexander Chekmenev heeft de afgelopen tien jaar het wel en wee van de mijnwerkers in beeld gebracht die vaak illegaal en onder uiterst onveilige omstandigheden hun werk bleven verrichten. Bij Kehrer Verlag verscheen het boek Donbass waarin Chekmenev het harde leven van mijnwerkers documenteert.

In de ruim vijftig die Lee Friedlander (1934) ondertussen actief is als fotograaf, heeft hij vele honderden zelfportretten gemaakt. Bij de Yale University Press verschijnt Lee Friedlander. In the Picture. Self-Portraits, 1958-2011 een bundeling van de zelfbeeltenissen die hij in de periode 1958-2011 heeft gemaakt. Het boek bevat honderden niet eerder gepubliceerde foto's waaronder vele uit de privésfeer van Lee Friedlander waardoor de kijker een zeldzaam kijkje in het leven van deze vermaarde fotograaf.

De eerste werken die Gerhard Richter maakte nadat hij begin zestiger jaren van de vorige eeuw Oost-Duitsland inruilde voor West-Duitsland, vertonen een grote inhoudelijke gelijkenis. Deze vaak grote werken zijn geschilderde zwartwit weergaven van beelden uit kranten en tijdschriften. De schilderijen uit deze jaren laten zich als verzameling lezen als een accuraat tijdsbeeld waarbij onderwerpen als de Koude Oorlog, herinneringen aan een vorige oorlog en tegelijkertijd hoopvolle beelden van materiële welvaart elkaar afwisselen. De curatoren van het Bucerius Kunstforum hebben deze vroege werken bijeengebracht op de tentoonstelling Gerhard Richter. Bilder einer Epoche die van 5 februari tot 15 mei 2011 in Hamburg te bewonderen was. Wie niet is geweest kan alsnog een compleet overzicht van Richter's werken krijgen door de gelijknamige catalogus Gerhard Richter. Images of an Era, die eerder dit jaar verscheen bij Hirmer Verlag.

De kleine dorpsgemeenschap Usquert besloot in 1928 tot het aantrekken van de ekende Nederlandse architect H.P. Berlage voor het bouwen van haar raadhuis. Daarmee realiseerde zij een uniek gebouw voor Groningen, een van de parels van de provincie. Titus M. Eliëns beschrijft in het eerder dit jaar verschenen boek Berlage in het noorden, een raadhuis voor Usquert wat de bouw van dit gemeentehuis met zich meebracht in het dorp van destijds niet meer dan 1750 inwoners. Het is voor het eerst dat op een dergelijke wijze een bouwproject van alle kanten wordt belicht. De betekenis van het raadhuis in het oeuvre van Berlage wordt afgewisseld met petites histoires, oude foto's, bouwtekeningen en prachtige foto's van nu zodat een fascinerend beeld ontstaat van dit unieke gebouw. Uniek in het oeuvre van Berlage omdat Usquert zijn enige raadhuis is, uniek voor Groningen waar het raadhuis tot e parels van het architectonische erfgoed van deze provincie behoort. Meer informatie over de mogelijkheid om het raadhuis tot 30 oktober 2011 te bezichtigen, vindt u op www.berlageinhetnoorden.nl.

Op de website van fotograaf Siebe Swart is uiteraard veel werk van hem te bewonderen maar je kunt ook zijn werkzaamheden volgen via een nieuwsbrief. Ook is het mogelijk om zijn boeken via de website te bestellen. Waaronder ook zijn eerder op deze website besproken Panorama Nederland en uiteraard zijn nieuwste werk.

Het Lage Land gaat over het heden, verleden en de toekomst van Nederland als laagland aan de zee, als delta van de rivieren. Fotograaf Siebe Swart (Amsterdam, 1957) fotografeerde de afgelopen vier jaar vanuit de helikopter niet alleen de kust van Zeeland tot Groningen, ook bracht hij de grote rivieren Maas, Rijn, IJssel en Schelde in beeld. De unieke luchtfoto's laten zien hoe overstromingen littekens in het landschap hebben achtergelaten, welk gevaar het water met zich mee brengt en hoe dijken, keringen, overlaten, stuwen ons kwetsbare land beschermen. De strijd tegen het water blijft in deze tijd van klimaatverandering voortgaan. Het door Els Kerremans vormgegeven boek heeft een groot, liggend formaat, 45 x 30 cm, en is uitgevoerd als luxe paperback. Naast de 72 pagina's luchtfoto's, heeft het boek een in de achterflap gevouwen register met achtergrondinformatie over onder andere de Afsluitdijk, de Deltawerken, Ruimte voor de Rivier, de Maaswerken, Zwakke Schakels van de Kust en de Zandmotor. Het boek verschijnt in een reguliere en een speciale editie met een prent naar keuze. Voor meer informatie over het boek én de lage voorintekenprijs, gaat u naar hetlageland.com.

De DVD The Russians. A Film about Oleg Videnin is, toegegeven, mijn kennismaking met deze fotograaf en zijn werk. Nog niet eerder had ik werk van hem onder ogen gekregen en na het zien van de documentaire vraag ik me af waarom niet. Want de foto's die hij maakt van zijn landgenoten, zijn veelal van een ruwe schoonheid. De documentaire van Christian Klinger volgt de fotograaf in zijn studio en in de omgeving van zijn woon- en geboorteplaats Bryansk waar hij op zoek gaat naar het volgende gezicht van Rusland.

Bij uitgeverij Athenaeum-Polak & van Gennep verscheen onlangs een boek over schoonheid in de kunst, een fenomeen waarop sinds het midden van de twintigste een taboe rust. Dat schoonheid in een andere vorm weer comeback aan het maken is, beschrijft Hans den Hartog Jager in zijn boek Het sublieme. In dit kritische en prikkelende essay beschrijft de auteur de ondergang en opkomst van de schoonheid in de hedendaagse kunst. Tegelijk is het een voorstel om het begrip schoonheid op een nieuwe manier te gaan gebruiken.